به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از یزد، پنجشنبه ۱۲ شهریورماه ۱۴۰۵، نخستین جلسه دوره آموزش میدانی خبرنگاری (نبأ) با یک ایده متفاوت آغاز شد، اینبار قرار نبود خبرنگاران صرفاً پشت میز کلاس بنشینند و درباره تیتر، لید، سوژه و خبر بشنوند، بلکه باید وارد میدان میشدند، میدیدند، دقت میکردند، سوژه را کشف میکردند و در نهایت از دل همان موقعیت، خبر تولید میکردند، تجربهای که برای نخستینبار در ایران با این متد و طراحی آموزشی برگزار میشود.
این دوره با تدریس حجتالاسلام امین تقینژاد مازندرانی مسئول نمایندگی خبرگزاری رسمی حوزه علمیه استان یزد و با هدف آموزش عملی مهارتهای خبرنگاری، تقویت قدرت مشاهده و افزایش توانایی خبرنگاران در کشف و تولید خبر، در مدرسه علمیه عبدالرحیمخان محل مدیریت حوزه علمیه استان یزد برگزار شد.
پایان آموزش خبرنگاری پشت میز
آموزش خبرنگاری در بسیاری از دورههای مرسوم، عمدتاً بر انتقال مفاهیم نظری و تئوریک استوار است، هنرجو با اصول خبرنویسی، تیتر، لید، عناصر و ارزشهای خبری و دیگر مباحث آشنا میشود، اما (نبأ) تلاش کرده است این معادله را تغییر دهد، در اینجا آموزش از کلاس آغاز نمیشود، بلکه از (موقعیت) آغاز میشود.
شرکتکنندگان از همان نخستین جلسه در دو لوکیشن متفاوت قرار گرفتند، و موقعیتی که عمداً با یکدیگر تفاوت داشتند تا یک مهارت بنیادین در خبرنگاری به چالش کشیده شود: چشم خبرنگاری.
در لوکیشن نخست، اتفاق خاص و سوژه آشکاری برای مشاهده وجود نداشت، اما در لوکیشن دوم، ظرفیتها و موضوعات متعددی برای مشاهده و کشف سوژه در برابر شرکتکنندگان قرار گرفت.
این تفاوت، بخشی از سناریوی طراحیشده دوره بود تا شرکتکنندگان در عمل دریابند که خبرنگار حرفهای الزاماً منتظر وقوع یک اتفاق بزرگ نمیماند، بلکه باید بتواند در محیط پیرامون خود ظرفیتهای خبری را ببیند و از میان انبوه اتفاقات و جزئیات، آنچه برای مخاطب ارزش و آورده خبری دارد، استخراج کند.
وقتی یک تصویر ساده، تبدیل به آزمون خبرنگاری شد
یکی از آیتمهای متفاوت نخستین جلسه، تمرینی بود که در آن از شرکتکنندگان خواسته شد گوشی تلفن همراه خود را روشن کرده و دوربین آن را در اختیار مدرس قرار دهند.
از هر یک از شرکتکنندگان تصویری تهیه شد و سپس از آنان خواسته شد همان تصویر را مانند تصویر یک فرد ناشناس مشاهده کنند و بر اساس آن، یک خبر تولید کنند.
این تمرین در ظاهر ساده بود، اما در واقع آزمونی برای سنجش و تقویت چند مهارت اساسی خبرنگاری به شمار میرفت، از جمله توانایی فاصله گرفتن از پیشفرضهای ذهنی، توجه به جزئیات، نگاه از زاویه مخاطب و تبدیل یک مشاهده ساده به سوژه و متن خبری.
در این شیوه، شرکتکننده صرفاً نمیآموزد (خبر چگونه نوشته میشود)، بلکه باید ابتدا یاد بگیرد چه چیزی ارزش خبر شدن دارد.
تمرینهایی برای تربیت چشم و ذهن خبرنگار
بخش دیگری از برنامه نیز به تمرینهای مختلف برای تقویت هوش، دقت و تمرکز اختصاص داشت، تمرینهایی که شرکتکنندگان را وادار میکرد با دقت بیشتری محیط را ببینند، جزئیاتی را که ممکن است از نگاه معمول پنهان بماند شناسایی کنند و میان یک مشاهده عادی و یک عنصر خبری تمایز قائل شوند.
در واقع، یکی از محورهای اصلی این دوره، تغییر نگاه شرکتکننده از (دیدن معمولی) به (دیدن خبرنگارانه) است، مهارتی که صرفاً با مطالعه یک جزوه یا شنیدن یک سخنرانی به دست نمیآید و نیازمند تمرین مداوم در موقعیتهای مختلف است.
خبرنگاری در میان قانون و اخلاق
در (نبأ) آموزش مهارتهای میدانی از مباحث حقوقی و اخلاقی حرفه خبرنگاری جدا نشده است.
در خلال مأموریتها و تمرینهای عملی، بخشهایی از قانون مطبوعات برای شرکتکنندگان قرائت شد تا آموزش حقوقی نیز در همان فضای عملی دنبال شود.
طراحی این بخش نیز با هدف مشخصی انجام شده بود، شرکتکنندگان باید بتوانند در حالی که مشغول انجام یک مأموریت خبری و تمرکز بر مشاهده و تولید محتوا هستند، اطلاعات حقوقی را نیز دریافت و در ذهن خود ثبت کنند.
در کنار مباحث قانونی، آیات قرآن کریم و روایات مرتبط با مسئولیت، اخلاق و اصول مورد نیاز فعالیت رسانهای نیز برای شرکتکنندگان قرائت شد تا مهارت حرفهای خبرنگاری در کنار توجه به مبانی اخلاقی و دینی این حرفه دنبال شود.
به این ترتیب، (نبأ) تلاش کرده است خبرنگار را صرفاً بهعنوان فردی که توانایی نوشتن خبر دارد تعریف نکند، بلکه بر تربیت خبرنگاری تأکید کند که در کنار مهارت، نسبت به قانون، اخلاق و مسئولیت اجتماعی و دینی خود نیز آگاهی داشته باشد.
یک سوژه از لحظه ورود تا خروج
یکی دیگر از بخشهای سناریوی نخستین جلسه، حضور حجتالاسلام رضا خدادادی مسئول امور صیانت حوزه علمیه استان یزد، در محل برگزاری دوره بود.
این حضور نیز بخشی از سناریوی آموزشی طراحیشده دوره بود تا شرکتکنندگان بتوانند یک موقعیت را از ابتدا تا انتها بهعنوان یک رویداد خبری دنبال کنند.
از لحظه ورود سوژه تا زمان خروج وی، شرکتکنندگان موظف بودند موقعیت را از زوایای مختلف مشاهده کرده و ظرفیتهای خبری آن را شناسایی و برای تولید خبر مورد استفاده قرار دهند.
این تمرین، خبرنگار را با یک واقعیت مهم حرفهای مواجه میکند، گاهی سوژه خبری از پیش آماده و بستهبندیشده در اختیار خبرنگار قرار نمیگیرد، بلکه این خبرنگار است که باید با مشاهده دقیق، سؤال مناسب و نگاه حرفهای، ظرفیتهای خبری یک موقعیت را کشف کند.
(نبأ) عبور از آموزش خبرنگاری به تجربه خبرنگاری
آنچه نخستین جلسه (نبأ) را از یک کلاس معمول آموزش خبرنگاری متمایز میکرد، نه صرفاً برگزاری تمرینهای عملی، بلکه طراحی یک زنجیره آموزشی بود که در آن مشاهده، کشف سوژه، تمرکز، تولید خبر، آشنایی با قانون و توجه به اخلاق حرفهای، همزمان و در دل یک موقعیت عملی دنبال میشد.
در این مدل، شرکتکننده ابتدا با یک موقعیت مواجه میشود، سپس باید آن را ببیند، تحلیل کند، عناصر خبری را تشخیص دهد، سوژه را استخراج کند و در نهایت آن را به یک محصول رسانهای تبدیل کند.
همین رویکرد سبب شده است (نبأ) از قالب متعارف آموزش صرفاً نظری فاصله گرفته و آموزش خبرنگاری را به یک تجربه میدانی و مهارتمحور تبدیل کند، تجربهای که میتواند زمینهساز بازنگری در شیوههای سنتی آموزش خبرنگاری و حرکت به سمت مدلهای عملیتر و مسئلهمحورتر باشد.
دوره آموزش میدانی خبرنگاری (نبأ) در جلسات آینده نیز ادامه خواهد داشت و شرکتکنندگان در مراحل بعدی با بخشهای دیگری از مهارتهای حرفهای خبرنگاری و تجربههای میدانی آشنا خواهند شد.
انتهای پیام
